Sự khác biệt cốt lõi giữa Đông y và Tây y

“Có những sự khác biệt không nằm ở đúng hay sai, mà nằm ở cách nhìn. Một bên đi vào tế bào, một bên nhìn toàn cơ thể. Một bên tìm vi khuẩn, một bên tìm sự mất cân bằng. Cả hai đều hướng đến sức khỏe, nhưng con đường đến đích thì hoàn toàn khác nhau.”

Trong hành trình chăm sóc sức khỏe, có lẽ chúng ta đã từng băn khoăn: nên chọn Đông y hay Tây y? Nên đi khám ở bệnh viện hiện đại hay tìm đến những thầy thuốc cổ truyền? Câu trả lời không nằm ở việc “cái nào tốt hơn”, mà nằm ở việc hiểu rõ bản chất của từng nền y học – để biết khi nào nên dùng cái gì, và quan trọng nhất: làm thế nào để kết hợp chúng một cách thông minh. Trong bài viết này, chúng ta hay cùng đi sâu vào những khác biệt cốt lõi giữa Đông y và Tây y – không phải để so sánh hơn thua, mà để thấy rõ giá trị của mỗi nền y học, và từ đó có thể chủ động chăm sóc sức khỏe cho chính mình và những người thân yêu.

XUẤT PHÁT ĐIỂM – TỪ HAI THẾ GIỚI QUAN KHÁC NHAU

Y học phương Đông (Đông y) – Triết lý Âm Dương và còn đường hòa hợp với tự nhiên

Đông y bắt nguồn từ những nền văn minh Á Đông cổ đại – Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản... – nơi con người quan sát thiên nhiên và nhận ra những quy luật vận động của vũ trụ. Những chiêm nghiệm quý báu ấy được ghi chép trong Kinh Dịch – cuốn sách cổ xưa nhất về những nguyên lý của sự biến hóa trong thế giới tự nhiên, vạn vật và con người.

Từ Kinh Dịch, người xưa đúc kết ra học thuyết Âm Dương – nền tảng của toàn bộ Đông y. Mọi thứ trong thế giới đều tự nhiên phân thành các cặp đối lập: đất trời, sáng tối, nóng lạnh, nam nữ, trong ngoài, vui buồn…. Nhưng sự đối lập ấy không phải để tranh giành hay tiêu diệt lẫn nhau. Nó tồn tại để hỗ trợ và hòa hợp với nhau, tạo ra sự sống và sự vận động không ngừng.

Khi âm và dương hòa hợp, chúng tạo ra Sinh Khí – nguồn mạch của sự sống. Khí là vô hình nhưng có thật, chảy trong cơ thể con người qua hệ thống các đường kinh mạch, lạc mạch và huyệt đạo. Vì thế khi nói đến những phương pháp trị bệnh, chẩn đoán bệnh, phòng bệnh Đông y, nói là chúng ta nói về những điều như  âm dương, khí huyết, kinh lạc, huyệt đạo, sự hòa hợp và cân bằng.

Tây y – Khoa học thực nghiệm và giải phẫu học trực quan

Tây y, ngược lại, xuất phát từ những thành tựu của khoa học kỹ thuật hiện đại. Nó được xây dựng trên nền tảng của giải phẫu học, sinh lý học, vi sinh học, hóa học, dược học.... Tây y nhìn cơ thể như một cỗ máy có thể tháo rời thành từng bộ phận, phân tích từng cơ quan, từng tế bào, từng phân tử, từng thành phần.

Nếu Đông y nói về sự cân bằng, Tây y nói về hệ thống các chỉ số. Nếu Đông y tìm nguyên nhân sâu xa của bệnh từ khí, thần thì Tây y tìm các loại tác nhân gây bệnh – vi khuẩn, virus, hoặc những bất thường trong cấu trúc cơ thể. Tây y vì thế nói về thí nghiệm, chỉ số, vi khuẩn, virus, phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, kháng sinh. Còn Đông y nói về trải nghiệm, cảm nhận, năng lượng, chữa gốc, dưỡng sinh, điều chỉnh.

NHỮNG KHÁC BIỆT CỐT LÕI

Cách nhìn về cơ thể con người

Đông y, với phát hiện quan trọng về hệ thống kinh lạc, tạng phủ và đặc biệt là sự kì diệu của Khí, các nhà YHCT luôn xem xét những vấn đề sức khỏe hoặc bệnh tật với cái nhìn tổng thể, mọi thứ liên hệ chặt chẽ với nhau, giống như mọi vật trong biển cả - được bao bọc hoàn toàn bởi nước. Đặc biệt hơn nữa, YHCT nhìn cơ thể là "con" của trời đất, việc tìm ra lối sống và phương pháp lao động làm sao cho có sự hòa hợp với nguồn thức ăn, với thời tiết bốn mùa cũng như với những biến động bất thường của tự nhiên đã tạo nên nền tảng của các phương pháp ẩm thực dưỡng sinh, khí công dưỡng sinh, thảo dược trị bệnh, món ăn bài thuốc, cây thuốc vườn nhà.v.v..

Trong khi Tây y chia cơ thể thành các hệ cơ quan riêng biệt và điều trị từng bệnh lý cụ thể. Với cái nhìn phân tách, chia nhỏ và tư duy logic, các nhà y học phương Tây tạo ra những phương pháp trị liệu tại chỗ vô cùng chuyên sâu. Đặc biệt, việc phân tích kĩ lưỡng từng thành phần hóa học của cơ thể, đã đặt nền móng cho nền dược phẩm phát triển mạnh mẽ, góp phần to lớn vào việc xử lý một số bệnh cấp tính hoặc điều trị trong cấp cứu, phẫu thuật.

Cách chẩn đoán

Đông y, vì việc chẩn đoán liên quan đến Khí và Thần, vì thế bắt buộc người thầy YHCT phải sử dụng khả năng cảm nhận và trực giác để phát hiện những bất thường trong cơ thể người bệnh. Một người hoàn toàn không biết về Khí, Thần hoàn toàn có thể trở thành bác sỹ Tây y vô cùng giỏi, nhưng chắc chắn sẽ luôn chỉ là một người mới vào nghề trong YHCT.

Tây y, với sự hỗ trợ của máy móc, khoa học, công nghệ đã giúp cho việc chẩn đoán trở nên trực quan, dễ nhìn hơn rất nhiều. Nhưng nếu không có cái Tâm tốt, thì toàn bộ những chẩn đoán đó cũng không giúp gì nhiều cho người bệnh, bởi vì máy móc chỉ nhìn thấy phần máy móc của cơ thể, còn phần tâm lý, cảm xúc, tinh thần của người bệnh thì phải người thầy thuốc tây Y có tâm mới nhìn thấu được.

Cách điều trị

Đông y điều trị toàn diện, tìm cái gốc, cái bản chất của bệnh tật để điều trị. Việc xử lý ách tắc cục bộ luôn là điều cần thiết, nhưng hoàn toàn là không đủ với một người thầy YHCT giỏi nghề. Vì thế, trong rất nhiều trường hợp người bệnh tiếp nhận rất nhiều phương pháp trị liệu của Tây y, nhưng phải đến YHCT thì mới cảm thấy bệnh mới hoàn toàn được bình phục. Cũng có nhiều trường hợp, Tây y đã nói không còn khả năng chữa, nhưng với YHCT lại tìm thấy lời giải đơn giản và rất hiệu quả. Việc tạo ra những hiệu quả trị liệu khác biệt, thậm chí là vượt trội trong một bệnh của YHCT với Tây y là rất bình thường, giống như đứng trước một bài toàn, mỗi người sẽ có một lời giải khác nhau, và trong số rất nhiều lời giải đúng, sẽ có những lời giải ngắn ngọn, đơn giản và dễ hiểu.

Còn Tây y, rất mạnh trong những vấn đề cần xử lý nhanh, chính xác ví dụ trong trường hợp cấp cứu, hồi sức, nhiễm trùng, vắc xin, phẫu thuật v.v.. vì thế, dành sự tôn trọng cho cả 2 nền tảng trị liệu là điều cần thiết. 

Nguồn gốc kỹ thuật và phương pháp

Đông Y - YHCT, sử dụng những phương pháp và công cụ trị liệu vô cùng gần gũi với con người. Gần nhất, đó chính là tâm trí và huyệt đạo ngay trên chính cơ thể người bệnh qua các phương pháp như xoa bóp, bấm huyệt châm cứu, thư giãn, điều khí. Hoặc xa hơn đôi chút đó chính là cây thuốc trong vườn nhà (hương nhu, lá lốt, kinh giới, tía tô, dâu tằm) hoặc ngay tại khu chợ địa phương (gừng, tỏi, nghệ, xả). Vì thế, giá thành của YHCT rẻ và hoàn toàn chủ động => vì vậy mà ngày nay YHCT đã trở thành lựa chọn hàng đầu của nhà nước để chăm sóc sức khỏe nhân dân

Tây y, vì xử dụng thuốc hóa dược, hóa chất nhân tạo xa rời con người do đó để đổi lại sự chính xác trong hiệu quả là một loạt tác dụng phụ lên cơ thể. Vì thế, quan trọng nhất khi sử dụng Tây y đó là phải tuyệt đối không được lạm dụng thuốc, vì càng lạm dụng thì lợi ích sẽ ngày một ít mà tác hại thì ngày một nhiều.

ĐÔNG Y VÀ TÂY Y – KHÔNG ĐỐI LẬP, MÀ BỔ SUNG CHO NHAU

Có một quan niệm sai lầm phổ biến rằng Đông y và Tây y là hai thế lực đối nghịch, phải chọn một trong hai. Nhưng sự thật thì hoàn toàn ngược lại.

Đông y và Tây y không đối lập – chỉ khác cách nhìn. Một bên đi vào tế bào, một bên nhìn toàn cơ thể. Khi hiểu đúng vai trò của mỗi nền y học, chúng ta có thể kết hợp chúng để tạo ra một nền y học toàn diện hơn.

Ngày nay, xu hướng kết hợp Đông y và Tây y đang ngày càng phổ biến. Trong các bệnh viện lớn, bệnh nhân ung thư vừa được hóa trị (Tây y) vừa được bồi bổ khí huyết bằng thuốc Đông y để giảm tác dụng phụ. Người sau tai biến vừa được phục hồi chức năng theo phương pháp hiện đại, vừa được châm cứu và bấm huyệt để khai thông kinh lạc.

Cả hai nền y học đều có chung mục đích: đem lại sức khỏe cho con người. Nhưng vì xuất phát điểm và cách nhìn nhận thế giới khác nhau, giải pháp của chúng cũng khác nhau. Ở thế kỷ 21, điều khôn ngoan là chúng ta biết kết hợp khéo léo cả hai nền y học để chủ động tạo ra sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

HÀNH TRÌNH TÌM KIẾM SỰ CÂN BẰNG

Đông y và Tây y không phải là hai con đường đối nghịch. Chúng là hai cách nhìn khác nhau về cùng một thực thể con người. Một bên nhìn từ bên ngoài vào, một bên nhìn từ bên trong ra. Một bên tìm vi khuẩn, một bên tìm sự mất cân bằng. Cả hai đều quý giá, và cả hai đều có những giới hạn của riêng mình.

Hiểu được sự khác biệt cốt lõi giữa chúng là bước đầu tiên để bạn chủ động chăm sóc sức khỏe của chính mình. Biết khi nào cần đến Tây y để can thiệp khẩn cấp, và biết khi nào cần đến Đông y để phục hồi từ gốc. Biết cách kết hợp cả hai để có một sức khỏe toàn diện – vừa nhanh chóng xử lý vấn đề, vừa bền vững duy trì sự cân bằng.

Tác giả: BSCK I. YHCT. Lê Hải

Liên hệ: 0986 921 965/ Email: doctorlehai@gmail.com

Học online cùng Bs Lê Hải tại: Lms.ome.edu.vn